Verjaardag

79 jaar geleden schonk mijn oma het leven aan haar derde kind, een jongetje. Het kindje groeide op met zijn zusjes op de boerderij van mijn grootouders in de buurt van Barcelona. Het was een vrolijke jeugd totdat mijn opa met paard en wagen verongelukte. Niet lang daarna brak de burgeroorlog uit. De strijd was hevig en ook het dorp van mijn vader werd gebombardeerd. Mijn oma raakte alles kwijt. De kinderen werden bij familie ondergebracht omdat ze moest gaan werken. Ze maakte schoon, hielp bij de oogst van druiven en andere gewassen. Er werd hard gewerkt in deze moeilijke tijd van honger en armoede. Mijn vader was bij een oom en tante op hun boerderij ondergebracht. Daar moest hij allerlei karweitjes opknappen en als hij het niet goed deed werd hij geslagen. Mijn papa was toen een jaar of 9. Na de oorlog woonden mijn oma, tantes en vader weer bij elkaar in een klein huisje aan de hoofdstraat. Ze hadden het niet breed en allemaal moesten ze hun steentje bijdragen aan het huishouden. Mijn vader werkte als knechtje op verschillende boerderijen in de omgeving. Daar heeft hij veel geleerd over de verzorging van dieren en planten.
Hij groeide op tot een sterke man. Eigenzinnig, nieuwsgierig, attent en bedachtzaam. Hij had een rotsvast vertrouwen in God, die de wereld zo mooi had gemaakt. En dus besloot hij om de wereld wat beter te leren kennen en trok naar andere streken. Niet in de laatste plaats omdat daar ook beter betaald werd, want armoede was er nog steeds.
Deze positieve houding en het vertrouwen in de goedheid van de mens kenmerkten mijn vader. Zijn belangstelling voor nieuwe culturen en andere mensen maakte dat hij een wereldburger 'avant la lettre' genoemd kan worden. Hij had een bonte verzameling van vrienden die van her en der kwamen. Hij benadrukte altijd respect te hebben voor anderen zonder je eigen waarde te verliezen. 'Elke cultuur heeft zijn eigen schoonheid', zei hij vaak. 'Maar wees trouw aan jezelf en waar je vandaan komt. Pas als je je eigen wortels goed kent ben je instaat om andere te begrijpen.' Ook zei hij vaak: 'Leer maar Spaans geen Catalaans want Spaans spreken ze over de hele wereld, Catalaans alleen in Catalunya.' Hij wilde voor mijn zus en mij dat we het beter zouden krijgen dan hij. Hij wilde dat we de wereld zouden zien en zouden kunnen leven en werken waar we maar wilden.

Vandaag is een vrolijke dag. Want vandaag vieren we de verjaardag van mijn papa. Dit jaar zou hij 79 zijn geworden, wat een prachtige leeftijd, nietwaar mama?

Papa

Ik weet nog goed hoe blij mijn papa was toen Sofia geboren was. Zo'n klein wondertje vond hij prachtig. Maar dat kleine vond hij wel een beetje eng. Het was natuurlijk al heel lang geleden dat hij zelf voor zo'n klein ding had gezorgd; mijn zus en ik waren immers al jaren volwassen. Ik vond echter dat hij zijn eerste kleinkind toch moest vasthouden, dus hebben we hem op de bank in de woonkamer geinstalleerd met kussens links en rechts van hem. Gelukkig liet hij zich overtuigen en niet lang daarna zat hij zijn kleine 'patufet' te knuffelen. Sofia vond alles best, die sliep lekker door. Die eerste maand zagen mijn ouders Sofia elke dag, totdat ze terug moesten naar huis.

Regelmatig stuurden we foto's en kletsten we over ditjes en datjes door te telefoon. Wat waren papa en mama blij toen ze ons in oktober zagen. Sofia was inmiddels 10 maanden. Ze was ontzettend ondeugend, scharrelde door het huis van opa en oma en rangschikte alle fruit en groente uit de mandjes andersom. Voor haar fruithapje installeerde mijn vader haar midden op de eettafel en deden ze spelletjes met elke hap. Papa vond het prachtig.
Samen hebben we haar eerste schoentjes gekocht, blauwe met een rood en groen hartje op de zijkant. Vervolgens liepen ze trots met hun kleinkind te wandelen over de Passeig. Daar heb ik wel een paar foto's van die ik later zal plaatsen (we leefden toen in een minder digitaal tijdperk)

Helaas werd papa een paar maanden later heel erg ziek, alweer. Ik was net twee weken met Sofia bij ze geweest en in die periode liep mijn vader iedere dag naar de huisarts. Hij voelde zich niet goed, had allerlei klachten en vanalles werd getest maar de dokter kon niets vinden.

Uiteindelijk werd hij opgenomen in het ziekenhuis. Daar deelde hij de kamer met een naamgenoot, Josep Arenas. In die kleine twee weken dat ze daar samen lagen is een diepe vriendschap ontstaan die tot op de dag van vandaag wordt ervaren.
Tijdens zijn ziekbed spraken en zagen ze elkaar regelmatig. Mijn vader had veel steun aan Josep en Elo. Tot op de dag van vandaag bellen ze mijn mama op om haar, samen met mijn zus en Dilip, uit te nodigen bij hun thuis te komen eten. Dan is het gezellig, wordt er lekker gegeten en gedronken, en gepraat over het leven.
Het heeft mij altijd geimponeerd hoe mijn papa in staat was om vriendschappen te sluiten.

Helaas werd mijn papa niet beter, die laatste week is in mijn geheugen gegrift. Zelfs toen hij wist dat de strijd gestreden was heeft hij niet opgegeven totdat iedereen bij hem was.
Mijn zus was in Nederland en mijn tante zat op Mallorca. Toen hij voelde dat het einde daar was heeft hij eenvoudigweg gevraagd of ze wilden komen. Gelukkig kon mama de ernst van de situatie overbrengen en binnen een dag was iedereen er. Papa was blij dat hij hen zag. Maar 's nachts ging het steeds slechter met hem. Mama en ik waakten bij hem, dat deden we al een paar dagen. De hele nacht vocht mijn vader, maar in de ochtend was het genoeg. Snel belde ik mijn zus en zei dat ze moest komen. Binnen een uur stond de hele familie en al zijn vrienden om zijn bed. De zon brak door en mijn papa ging weg.

Zijn milde karakter, zijn attentheid, dienstbaarheid en humor. Die mis ik het meest. Mijn papa had zoveel liefde voor ons. Hij was een wijze man met geduld, heel rustig, ontzettend volhardend en soms een beetje koppig.
Vandaag is het alweer 8 jaar geleden dat hij is weggegaan en ik mis hem ontzettend. Vaak denk ik aan hem en wat hij van bepaalde gebeurtenissen zou vinden, grapjes, de tuin van Dilip, Sofia etc. Dan denk ik aan hem, zittend op een wolkje met mijn schoonmoeder, en hoop ik dat ze samen daarboven af en toe, onder het genot van een glaasje, naar beneden kijken en ons leven zien.

Jeugdherinneringen

De laatste tijd moet ik wel vaker aan mijn vader denken. Niet alleen hoe zeer ik hem mis, maar ook aan dingen die we samen deden.
Afgelopen donderdag kwam S. weer met een grote tas terug van haar schooltuinen. Dit keer was het geen andijvie of ijsbergsla. Het waren heuse tuinbonen, wel twee kilo (of meer)! Vrijdagavond zaten we in onze voortuin in het zonnetje na te genieten van de zomerse dag. Een mooi moment om die peulen te doppen. Gezellig kletsend en doppend zaten we daar. En het voelde zo vertrouwd.

Ik weet nog heel goed dat mijn vader vroeger een volkstuintje had en in de zomer moest hij daar vaak naar toe om water te geven, onkruid te wieden en te oogsten. Vele zomeravonden ging ik met hem mee en dan vertelde hij over de planten, hoe ze groeiden en wat ze nodig hadden om sterk en voedzaam te worden. Soms vertelde hij ook over zijn jeugd en waarom hij besloten had om naar het buitenland te gaan. Hij vertelde over de landen waar hij gewoond en gewerkt had; Zwitserland was zijn favoriet. Daar had hij graag willen blijven maar dat mocht helaas niet.

Maar ook op andere momenten vertelde hij over vroeger. Op zondagmiddag gingen we meestal samen met onze hond wandelen. We waren dan zeker anderhalf uur weg, liepen helemaal door de akkers en de appel- en perenboomgaard, langs het spoor tot aan de haven en dan naar huis. Als we nog puf hadden gingen we naar het 'Kasteelpark' in Born. In deze kleine dierentuin vertelde hij alles wat hij wist van de dieren en ik luisterde ademloos; wat wist mijn vader veel!
Maar natuurlijk wist hij dat. En alles wat hij wist had hij zelf geleerd.
Hij was niet opgegroeid in een wereld zoals de mijne. Zijn vader was jong gestorven, verongelukt met paard en wagen. Dat trauma was zo erg dat hij er zelf maar heel zelden over sprak. Daarna kwamen de verschrikkingen van de burgeroorlog. In die tijd raakte mijn oma de familieboerderij kwijt en werd mijn vader bij een oom en tante ondergebracht. Deze kille mensen dwongen mijn vader hard te werken voor weinig eten en als het ze niet zinde kreeg hij een pak rammel! Mijn vader was toen nog geen tien.
Later heeft hij op vele andere boerderijen gewerkt, dieren verzorgd, akkers bewerkt en, zo kwam ik pas 10 jaar geleden achter, in wijngaarden gewerkt. Hij ente de druivenstokken, snoeide en oogste. Je begrijpt dat hij niet de tijd en de mogelijkheid had om naar school te gaan. Hij kon een beetje lezen en schrijven. Maar in de winter zat hij 's avonds altijd met zijn neus in de boeken. Prachtig vond hij het te lezen over planten en dieren en mijn mama kocht vaak boeken voor hem.
Mijn papa was de liefste van de hele wereld.
En ik heb vandaag besloten om regelmatig een verhaal over hem op dit blog te posten.